0
اقشار ضعیف جامعه از چند جهت بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به کرونا هستند

کرونا چه مناسبات اجتماعی را تغییر داده است؟

  • کد خبر : 983
  • 31 اردیبهشت 1399 - 21:05
کرونا چه مناسبات اجتماعی را تغییر داده است؟
اسفند ماه سال 98 همراه شد با ظهور بیماری که گرچه ظاهراً شیوع و مرگ و میری همچون آنفولانزا داشت، اما به زودی نشان داد که مسئله از حوزه بهداشت و درمان که صرفا حیطه سلامتی را متأثر می سازد، بسیار فراتر است.

دکتر مریم زارعیان*/خبرنیوز

به طوری که همه کشورهای جهان با این بیماری درگیر شده اند و تاکنون بیش از 109 هزار نفر نیز بر اثر آن از دنیا رفته اند. با شیوع کرونا، جامعه به سمت وضعیت تعلیق رفت. به تدریج امر جاری و نهادهای جامعه هرکدام بعد از دیگری برای جلوگیری از شیوع این بیماری به سمت تعطیلی رفتند.کم کم کرونا همه ابعاد زندگی ما را تحت شعاع خودش قرار داد. دیری نپایید این بیماری ابعاد ملی و جهانی پیدا کرد و به عنوان جریانی اجتماعی ظاهر شد که همه ابعاد جامعه را در کشورهای درگیر را با چالش‌های متعدد مواجه کرد.
اما سوال این است کرونا در جامعه ما بر چه مناسبات اجتماعی تاثیر گذاشته است؟

1- کرونا روابط اجتماعی را مخدوش کرده است
نگرانی از ابتلا به کرونا بر روابط انسانی و اجتماعی ما تاثیر گذاشته است. به طوری که نگرانی از سلامت طرف مقابل ما را به خودداری از برقراری ارتباط سوق می دهد. افراد ناگزیر در قرنطینه به سر می برند و حتی نزدیکان خود را دیدار نمی کنند. مناسک اجتماعی که نوعی حمایت از سوگ‌دیدگان بود، تعطیل شده است و افراد می‌بایست در انزوا برای مرگ عزیرانشان مویه کنند. اگر تا همین دو ماه پیش داشتن بیمار در خانه حس همدلی دیگران را بر می انگیخت، اکنون بیماری یکی از اعضای خانواده همچون انگی اجتماعی است که دیگران را هرچه بیشتر از او دور می‌کند. این وضعیت به اتمیزه شدن بیشتر جامعه می‌انجامد. به عبارت دیگر، کرونا جامعه مدنی را به تعطیلی کشانده است.

2- کرونا اهمیت خانه و خانواده را باردیگر پررنگ کرده است
کرونا فضای بیرون از خانه را به حالت تعلیق درآورده است. شهروندان ایرانی همچون شهروندان سایر کشورها دو ماهی است که خانه نشین شده اند.کرونا بار دیگر زنان و مردانی که در هر فرصتی از خانه می گریختند به خانه بازگردانده است. اکنون که بار دیگر اهالی خانه ناگزیرند که روزهای متوالی در کنار هم باشند، بسیاری از مناسبات میان زنان و مردان و والدین و فرزندان تغییر کرده است. اعضای خانواده ای که تنها شب ها و روزهای تعطیل کنار هم جمع می شدند، در این روزهای کرونایی می بایست ساعت های طولانی پذیرای یکدیگر باشند. این کنار هم بودن هم می‌تواند فرصتی برای زنان و مردان، والدین و فرزندان برای بازاندیشی در مناسباتشان و نزدیکی بیشتر دست دهد یا اینکه اگر مدیریت نشود می‌تواند هرچه بیشر مشاجرات خانگی را افزایش دهد.

کرونا فضای بیرون از خانه را به حالت تعلیق درآورده است. شهروندان ایرانی همچون شهروندان سایر کشورها دو ماهی است که خانه نشین شده اند.کرونا بار دیگر زنان و مردانی که در هر فرصتی از خانه می گریختند به خانه بازگردانده است. اکنون که بار دیگر اهالی خانه ناگزیرند که روزهای متوالی در کنار هم باشند،

3- کرونا اقشار ضعیف جامعه را هدف قرار داده است
کرونا هم از فقرا بیشتر قربانی می‌گیرد و هم آن‌ها را فقیرتر می‌کند. اقشار ضعیف جامعه از چند جهت بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به کرونا هستند. اول آنکه گروه‌های اجتماعی همچون کارگران خدمات شهری، بی‌خانمانان، دستفروشان و کودکان کار ناگزیرند به خاطر امرار معاش روزانه قرنطینه خانگی را رها کنند، دوم آنکه این افراد بیشتر از بقیه گروه های اجتماعی از وسایل حمل و نقل عمومی که این روزها کانون شیوع کروناست، استفاده می‌کنند و سوم آنکه برنامه غذایی ضعیف و نامناسب که به‌طوری جدی با فقر در ارتباط است، عامل مهم ابتلا به نوع حاد این بیماری است. چهارم آنکه تحقیقات نشان می‌دهند که کسانی که درآمد پایینی دارند به‌طور مفرط از سلامت روانیِ اندک رنج می‌برند، در حالیکه فشار و استرس سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کند. و در این شرایط تکلیف بی‌خانمان‌ها با وعده‌های غذایی بد و ناچیز، سیستم ایمنی ضعیف‌تر با عدم دسترسی به نظافت مناسب روشن است.
از سوی دیگر، یکی از اثرات بحران کرونا تشدید نابرابری به دلیل از دست رفتن منابع درآمدی فقرای شهری به‌واسطه کاهش فعالیت‌های اقتصادی است.

4- کرونا همه آیین های و مناسک جمعی را تعطیل کرده است
شیوع بیماری کرونا باعث به تعلیق درآمدن مناسک و آیین‌هایی شد که روزی حرف زدن از آنها غیرممکن بود. تعطیلی نمازجمعه و جماعت، تعطیلی زیارتگاه ها و مساجد، تعلیق جشن ها و آیین ها، تعلیق مراسم خاکسپاری و سوگواری، تعطیلی مسابقات ورزشی و فرهنگی، حتی تعطیلی مراسم دید و بازدید نوروزی و سیزده بدر اتفاقاتی بود که بدون هیچ تبعیضی برای کلیه مناسک مذهبی و ملی و خانوادگی رخ داد.
برگزاری این مناسک کارکردهای مختلفی برای جامعه انسانی، نهاد مذهبی، نهاد سیاسی و نهاد اقتصادی دارد. میزان ماندگاری ویروس کرونا مشخص می‌کند که تعطیلی مناسک جمعی کوتاه مدت یا بلند مدت است. اما آنچه مشخص است در صورت ماندگاری طولانی این بیماری جامعه ایران پس از آن تغییرات مهمی را از سر خواهد گذراند.

5- کرونا منزلت اجتماعی پزشکان را احیا کرده است
به دلیل تغییر نوع نگاه عده ای از پزشکان به بیماران از انسان محوری به ابزار محوری و غلبه رابطه اقتصادی میان پزشک و بیمار به جای رابطه انسانی، جایگاه پزشکان نسبت به گذشته نزد آحاد جامعه افول کرده است. با ظهور کرونا به عنوان به مسئله ای که بار دیگر موجب توجه آحاد جامعه به اهمیت علم پزشکی گردید و بالاخص حضور زنان پرستار(۹۰ درصد پرسنل پرستاری در مراکز درمانی کشور، زن هستند) در صف اول مبارزه با کرونا در بیمارستانها موجب شد که جامعه پزشکی و بالاخص پزشکان بار دیگر جایگاه اجتماعی خود را احیا کنند. البته بالا ماندن جایگاه اجتماعی در افکار عمومی پس از فروکش کردن بیماری کرونا به این بر می گردد که جامعه پزشکی به صورت نقادانه به این مسئله فکر کند که اعمال کدام دسته از پزشکان موجب فروکاست منزلت همه جامعه پزشکی در افکار عمومی شده است و برای آن چاره ای بیندیشد.

در نهایت اینکه تغییراتی که در مناسبات اجتماعی اتفاق افتاده تا چه میزان در آینده پایدار خواهد ماند و منبع تغییرات دیگر در حوزه های فرهنگی اجتماعی سیاسی و اقتصادی خواهد شد به این بر می گردد که این میهمان ناخوانده تا کی بماند.

*دکتری جامعه شناسی از دانشگاه تربیت مدرس

لینک کوتاه : https://khabarnews.com/?p=983

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

برچسب ها