افقهای پیشروی اقتصاد شهرداریها
در شرایطی که اقتصاد شهری زیر فشار تورم، نوسانات درآمدی و تحولات فناوری قرار دارد، آینده مالی شهرداریها بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازنگری راهبردی است. شهرداریها بهعنوان موتور محرک توسعه شهری، ناگزیرند میان وابستگی به درآمدهای سنتی و حرکت بهسوی مدلهای نوین تأمین مالی تعادل برقرار کنند.
Admin1
سعید ابراهیمی، معاون برنامهریزی و توسعه سرمایه انسانی شهردار اصفهان در یادداشتی نوشت: «در دنیای پرتلاطم امروز، شهرداریها به عنوان قلب تپنده شهرها، با چالشها و فرصتهای اقتصادی روبهرو هستند که آینده آنها را شکل میدهند.
با نگاهی به روندهای جهانی و محلی، میتوان سه سناریو محتمل برای اقتصاد شهرداریها در سالهای آتی ترسیم کرد. این سناریوها بر اساس تحلیلهای اقتصادی، تغییرات فناوری و عوامل اجتماعی تدوین شدهاند و میتوانند راهنمایی برای سیاستگذاران باشند.
سناریوی خوشبینانه؛ شهرهای هوشمند و درآمدهای پایدار
در این چشمانداز، شهرداریها با بهرهگیری از فناوریهای نوین همچون اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی، به سمت شهرهای هوشمند حرکت میکنند. درآمدهای سنتی از عوارض ساختمانی و مالیاتهای محلی، با مدلهای جدید مانند مشارکت عمومی-خصوصی و اقتصاد سبز تقویت میشود.
برای مثال سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر نه تنها هزینههای عملیاتی را کاهش میدهد، بلکه درآمدهای جدیدی از فروش انرژی مازاد ایجاد میکند. تا سال ۲۰۳۰، پیشبینی میشود که شهرداریهای پیشرو مانند تهران یا اصفهان، با دیجیتالسازی خدمات، درآمدهای خود را تا ۳۰ درصد افزایش دهند.
این سناریو نیازمند سرمایهگذاری اولیه است، اما نتیجهاش شهرهایی کارآمد و جذاب برای سرمایهگذاران خواهد بود.
سناریوی بدبینانه؛ رکود بودجهای و بحرانهای خارجی
در مقابل، اگر چالشهایی مانند تورم مزمن، رکود اقتصادی یا تغییرات اقلیمی تشدید شوند، شهرداریها ممکن است با کسری بودجه شدید مواجه شوند.
وابستگی بیش از حد به درآمدهای ناپایدار ساختمانی، میتواند منجر به بدهیهای انباشته شود. با افزایش مهاجرت روستایی به شهرها، فشار بر زیرساختها بیشتر شده و شهرداریها نخواهند توانست خدمات پایه مانند حملونقل عمومی را تأمین کنند.
در این سناریو، تا دهه آینده، برخی شهرداریها ممکن است به مرز ورشکستگی برسند، مگر اینکه اصلاحات ساختاری مانند کاهش هزینههای اداری و افزایش شفافیت مالی اعمال شود. تجربه شهرهایی مانند برخی کلانشهرهای خاورمیانه نشاندهنده این ریسک است.
سناریوی واقعبینانه؛ تعادل با چالشها و فرصتها
سناریوی میانه، که محتملترین است، ترکیبی از رشد و محدودیتهاست. شهرداریها با تمرکز بر اقتصاد محلی، مانند گردشگری پایدار و صنایع خلاق، درآمدهای متنوعی ایجاد میکنند. برای نمونه، برنامهریزی برای شهرهای مقاوم در برابر بلایای طبیعی میتواند هزینههای بلندمدت را کاهش دهد.
با این حال، عوامل خارجی مانند نوسانات قیمت انرژی یا سیاستهای ملی، نقش کلیدی دارند. پیشبینی میشود که تا سال ۲۰۴۰، شهرداریها با کاربست دادههای بزرگ در مدیریت شهری، بتوانند بودجه خود را بهینه کنند، اما این نیازمند همکاری بینسازمانی است.
در نهایت آینده اقتصاد شهرداریها نه تنها به تصمیمات محلی بستگی دارد، بلکه به سیاستهای کلان کشور و روندهای جهانی گره خورده است. سیاستگذاران باید با دید استراتژیک، از فرصتهای فناوری بهره ببرند تا شهرهایی پایدار بسازند.»
