حفاظت از اثار فضای شهری با تعیین هزینه برای گردشگران
با افزایش فشار گردشگری انبوه بر بناها و فضاهای تاریخی، بعضی شهرهای بزرگ جهان با هدف حفاظت از میراث شهری و مدیریت ازدحام، دریافت هزینه از گردشگران برای بازدید از آثار شاخص تاریخی را در دستور کار قرار دادهاند؛ رویکردی که موافقان آن را راهی برای صیانت از هویت شهری میدانند.
Admin1
از هفتم ژانویه ۲۰۲۶، گردشگران برای بازدید از فواره تاریخی تروی در رم باید دو یورو پرداخت کنند؛ تصمیمی که با هدف مدیریت ازدحام و حفاظت از یکی از شاخصترین نمادهای هنری ایتالیا اتخاذ شده و شهروندان رم از پرداخت آن معاف هستند.
شهرداری رم از اجرای طرح دریافت ورودی از گردشگران برای بازدید از فواره تروی را آغاز کرده است؛ بنایی که هر سال میلیونها بازدیدکننده را به قلب پایتخت ایتالیا میکشاند. بر اساس این تصمیم، گردشگران برای ورود به محدوده فواره باید دو یورو بپردازند، در حالی که ساکنان شهر همچنان امکان بازدید رایگان خواهند داشت.
مقامهای شهری میگویند هدف اصلی این اقدام، کنترل جریان فزاینده گردشگران و جلوگیری از آسیب و فرسایش ناشی از ازدحام بیش از حد در اطراف فواره است؛ بنایی که بهعنوان یکی از مهمترین نمادهای میراث هنری ایتالیا شناخته میشود. برآوردها نشان میدهد اجرای این طرح میتواند سالانه تا ۲۰ میلیون یورو درآمد برای شهرداری ایجاد کند؛ منابعی که قرار است صرف بهبود زیرساختها، خدمات گردشگری و نگهداری از این محوطه تاریخی شود.
پیش از این نیز محدودیتهایی برای کنترل جمعیت در اطراف فواره اعمال شده بود و حداکثر تعداد بازدیدکنندگان همزمان به ۴۰۰ نفر کاهش یافته بود. اکنون با اجرای مرحله جدید طرح، دو مسیر ورودی جداگانه در نظر گرفته شده است؛ یکی برای ساکنان رم با دسترسی رایگان و دیگری برای گردشگران که میتوانند هزینه ورودی را از طریق کارتهای بانکی پرداخت کنند.
تصمیم شهرداری عمدتاً در پاسخ به شکایتهای مکرر ساکنان محلی درباره ازدحام شدید گردشگران اتخاذ شده است. تنها در شش ماه نخست سال ۲۰۲۵، بیش از ۵.۳ میلیون نفر از محدوده فواره تروی بازدید کردهاند؛ آماری که حتی از تعداد بازدیدکنندگان پانتئون در کل سال ۲۰۲۴ نیز فراتر رفته است. این حجم بالای حضور، علاوه بر ایجاد فشار بر بنا، زندگی روزمره ساکنان اطراف را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
با این حال، تصمیم جدید با انتقادهایی نیز همراه بوده است. انجمن حمایت از مصرفکنندگان «کوداکونس» دریافت ورودی برای فضاهای عمومی را اقدامی زیانبار دانسته و تأکید کرده است که میدانها و فوارههای تاریخی باید برای عموم رایگان باقی بمانند. این انجمن همچنین هشدار داده که درآمدهای حاصل از مالیاتها و عوارض گردشگری، در بسیاری از موارد، بهطور مؤثر برای بهبود خدمات و حفاظت از میراث هزینه نمیشود و بهجای دریافت پول، باید بر سهمیهبندی ورود برای جلوگیری از ازدحام تمرکز کرد.
اقدام رم در چارچوب روندی گستردهتر در اروپا صورت میگیرد؛ جایی که شهرهای مختلف بهدنبال راههایی برای مهار گردشگری انبوه و حفاظت از جاذبههای روباز فرهنگی هستند. ونیز شناختهشدهترین نمونه در این زمینه است که در روزهای اوج سفر، از گردشگران یکروزه بین ۵ تا ۱۰ یورو ورودی دریافت میکند، در حالی که ساکنان و مسافران مقیم شهر از این هزینه معافاند. این سیستم به پایش جریان گردشگران و کاهش فشار بر مسیرهای پرتردد کمک کرده است.
در اسپانیا، شهرهایی مانند سویا در حال بررسی دریافت ورودی برای بازدید از میدان مشهور پلازاد اسپانیا هستند تا هزینههای نگهداری و امنیت آن تأمین شود. در هلند نیز روستای تاریخی زانسهسخانس برای بازدید از مرکز تاریخی و آسیابهای بادی خود ورودی حدود ۱۷.۵۰ یورو تعیین کرده است؛ اقدامی که با هدف حفاظت از میراث و حفظ کیفیت زندگی ساکنان انجام شده است.
در کنار این رویکردهای مبتنی بر دریافت هزینه، بعضی کشورها راهکارهای غیرمالی را نیز آزمایش میکنند. در فرانسه، مناطقی مانند جزیره ایل-دو-برا در بریتانی و پارک ملی کالانک در نزدیکی مارسی با اعمال محدودیت روزانه و الزام رزرو قبلی، جریان گردشگران را بدون دریافت هزینه کنترل میکنند. در یونان نیز دسترسی به آکروپولیس آتن بر اساس زمانبندی مشخص تنظیم شده تا از تراکم بیش از حد در ساعات اوج بازدید جلوگیری شود، بیآنکه اصل دسترسی عمومی زیر سوال برود.
تجربههای اروپایی نشان میدهد مدیریت گردشگری میتواند از مسیرهای متفاوتی دنبال شود؛ از دریافت ورودی گرفته تا سهمیهبندی و زمانبندی بازدید. تصمیم رم برای فواره تروی، تازهترین نمونه از تلاش شهرهای تاریخی برای ایجاد توازن میان حفاظت از میراث، زیستپذیری شهری و ارائه تجربهای باکیفیت به گردشگران است.
