افزایش تابآوری با مدیریت شهری دیجیتال
شهرهای هوشمند علاوه بر فناوریهای نوین، بر پایه زیرساختهای دیجیتال مقاوم از اینترنت اشیا و هوش مصنوعی گرفته تا دوقلوهای دیجیتال و شبکههای ابری شکل میگیرند تا مدیریت منابع شهری را متحول کنند، کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهند و تابآوری شهرها را در برابر بحرانها افزایش دهند.
Admin1
مدیریت شهری در عصر نوین با تحولات بنیادین در فناوری، ساختارهای اجتماعی و الزامات زیستمحیطی روبهرو شده است. شهرهای پیشروی جهان فقط به توسعه زیرساختهای فیزیکی بسنده نمیکنند، بلکه بهدنبال ایجاد اکوسیستمهای هوشمند، انعطافپذیر و مشارکتی هستند که بتوانند بهموقع به نیازهای شهروندان پاسخ دهند. در این چهارچوب، مفاهیمی چون حکمرانی دیجیتال، تحلیل دادههای شهری، اینترنت اشیا و مشارکت شهروندی به ارکان اصلی مدیریت شهری تبدیل شدهاند.
دبی و حکمرانی دیجیتال
دبی، شهری که در چند دهه از یک بندر کوچک تجاری به یکی از پیشرفتهترین کلانشهرهای جهان تبدیل شد، امروز بهعنوان آزمایشگاهی زنده برای مدیریت شهری نوآورانه شناخته میشود. این شهر با جمعیتی چندفرهنگی، رشد سریع زیرساختی و چالشهایی چون گرمایش زمین، کمآبی و تراکم بالا، نیازمند رویکردی چندبعدی در حکمرانی شهری است. مدیریت شهری دبی بر پایه تلفیق فناوریهای نوین، مشارکت ذینفعان، تصمیمگیری دادهمحور و تعهد به پایداری زیستمحیطی بنا شده است.
یکی از مهمترین اصول مدیریت شهری در دبی، ایجاد «هوش یکپارچه» برای تحلیل و تصمیمگیری بدون درنگ است. در شهری با پیچیدگیهای فراوان همچون دبی، دادهها از منابع متنوعی همچون حسگرهای محیطی، سامانههای حملونقل، شبکههای اجتماعی و سازمانهای خدماتی تولید میشوند و اگر این دادهها بهصورت جزیرهای و بدون هماهنگی مدیریت شوند، نتیجه آن سیاستگذاریهای پراکنده و ناکارآمد خواهد بود.
دبی با بهرهگیری از رایانش ابری توانسته است این دادههای پراکنده را در یک بستر مشترک تجمیع کند. پلتفرمهایی همچون «دبی پالس» اطلاعات شهری را از بیش از ۴۰ سازمان دولتی گردآوری میکنند و امکان تحلیل همزمان شاخصهایی چون ترافیک، کیفیت هوا، مصرف انرژی و رضایت شهروندان را فراهم میکنند. این دادهها با رعایت استانداردهای بینالمللی و چهارچوبهای جهانی، قابل تحلیل و تصمیمگیری در لحظه هستند.
سنگاپور جزیرهای کوچک با قلبی دیجیتال که به هوشمندترین شهر آسیا بدل شد
سنگاپور از سال ۲۰۱۴ با راهاندازی برنامه ملی «ملت هوشمند» وارد مرحلهای مهم از توسعه شهری شد. این کشور کوچک اما پرجمعیت، بهخوبی درک کرده بود که محدودیتهای جغرافیایی و منابع طبیعی، فقط با اتکا به فناوری و مدیریت هوشمند قابل جبران است. در نسخه نخست این برنامه، تمرکز بر دیجیتالیسازی خدمات عمومی و ایجاد زیرساختهای ارتباطی بود، اما در نسخه دوم یعنی «ملت هوشمند ۲.۰» که در سال ۲۰۲۴ معرفی شد، سه محور کلیدی بهعنوان ستونهای اصلی مطرح شدند: رشد اقتصادی پایدار، انسجام اجتماعی و اعتماد عمومی به دولت دیجیتال. این تغییر رویکرد نشان میدهد که سنگاپور شهر هوشمند را نه فقط یک پروژه فناورانه، بلکه یک مدل حکمرانی جامع میبیند.
یکی از شاخصترین دستاوردهای این کشور در حوزه خدمات عمومی، دیجیتالیسازی گسترده فرایندهای دولتی است. بنا بر آمار رسمی، بیش از ۹۹ درصد تراکنشهای دولتی بهصورت آنلاین در دسترس شهروندان قرار دارد. این میزان دیجیتالیسازی رضایت عمومی از خدمات دولتی را به ۸۳ درصد رسانده است که در مقایسه با بسیاری از کشورهای توسعهیافته نیز چشمگیر است. بیش از ۹۵ درصد کسبوکارهای کوچک و متوسط در سنگاپور دستکم یک فناوری دیجیتال پیشرفته همچون هوش مصنوعی، اینترنت اشیا یا بلاکچین را در فعالیتهای خود به کار گرفتهاند. این آمار نشان میدهد که تحول دیجیتال نهتنها در سطح دولت، بلکه در بخش خصوصی نیز بهطور فراگیر رخ داده است.
سنگاپور یکی از پیشرفتهترین شبکههای هوشمند جهان را در حوزه حملونقل ایجاد کرده است. سیستم قیمتگذاری جادهای الکترونیکی بهطور پویا هزینه استفاده از مسیرها را بر اساس حجم ترافیک تنظیم میکند و از این راه جریان خودروها را مدیریت میکند. دادههای کارتهای حملونقل عمومی و حسگرهای نصبشده بر بیش از ۵۰۰۰ وسیله نقلیه به دولت امکان میدهد الگوهای رفتوآمد را تحلیل کند و ظرفیت ناوگان را بهینه سازد. نتیجه این اقدامات کاهش ۹۲ درصدی ازدحام اتوبوسها است. افزون بر این، پروژههای آزمایشی خودروهای خودران در مناطق ویژه برای جابهجایی سالمندان و دانشجویان اجرا شده و سنگاپور را به یکی از نخستین کشورهایی بدل کرده است که حملونقل خودران را در مقیاس شهری آزمایش میکند.
سلامت دیجیتال نیز یکی از محورهای کلیدی دولت هوشمند است. پلتفرم موسوم به «HealthHub» به شهروندان امکان میدهد نوبتهای پزشکی خود را رزرو کنند، نسخههای دارویی را تمدید کنند و به پروندههای پزشکی دسترسی داشته باشند. پیشبینیها نشان میدهد تا سال ۲۰۵۰ حدود ۴۷ درصد جمعیت سنگاپور بالای ۶۵ سال خواهند بود. چنین تغییر جمعیتی فشار عظیمی بر سیستم سلامت وارد میکند و دولت میداند که فقط با اتکا به فناوریهای دیجیتال میتواند پاسخگوی نیازهای رو به رشد باشد.
زوریخ؛ پایتخت کیفیت زندگی
زوریخ یکی از زیباترین و قابلزندگیترین شهرهای اروپا است که در حوزه شهر هوشمند نیز جایگاهی ممتاز دارد. از سال ۲۰۱۸، استراتژی «زوریخ هوشمند» بهطور رسمی آغاز شد و منطقه غرب زوریخ بهعنوان آزمایشگاه زنده برای اجرای پروژههای نوآورانه انتخاب شد. این منطقه ۱۰۰ هکتاری که پیشتر یک ناحیه صنعتی بود، به یک مرکز نوآوری و فناوری تبدیل شده است که ساختمانهای انرژیکارآمد، شبکههای حملونقل پایدار و پلتفرمهای مشارکت شهروندی در کنار هم قرار گرفتهاند.
زوریخ یکی از کارآمدترین سیستمهای عمومی جهان را در حوزه حملونقل دارد. شبکه حملونقل یکپارچه شامل تراموا، اتوبوس، قطار و اسکوترهای برقی است که همگی از طریق اپلیکیشن ZVV مدیریت میشوند. این اپلیکیشن امکان خرید بلیت، برنامهریزی سفر و دریافت اطلاعات لحظهای را فراهم میکند. علاوه بر این، شهر با ایجاد مسیرهای دوچرخه و زیرساختهای پیادهمحور، استفاده از میکروموبیلیتی را تشویق کرده و به کاهش ترافیک و آلودگی کمک کرده است.
زوریخ سیاستهای بلندپروازانهای برای کاهش مصرف انرژی و انتشار کربن دارد. بخش بزرگی از برق شهر از نیروگاههای برقآبی تأمین میشود و استفاده از پنلهای خورشیدی در پشتبامها بهطور گسترده رواج پیدا کرده است. سیستمهای گرمایش و سرمایش منطقهای نیز با استفاده از گرمای اضافی صنایع، انرژی مورد نیاز ساختمانها را تأمین میکنند. این اقدامات بخشی از چشمانداز «جامعه ۲۰۰۰ وات» است که هدف آن کاهش مصرف انرژی سرانه به ۲۰۰۰ وات و محدود کردن انتشار دیاکسید کربن به یک تن در سال برای هر نفر است.
زوریخ همچنین در زمینه زیرساخت دیجیتال پیشرو است. پلتفرمهای داده هوشمند با جمعآوری و تحلیل اطلاعات لحظهای، مدیریت ترافیک، پسماند و خدمات عمومی را بهینه میکنند. پروژه «زوریخ باز» دادههای شهری را در اختیار کسبوکارها و استارتاپها قرار میدهد تا نوآوری در حوزههایی همچون برنامهریزی شهری و پایداری تسهیل شود. این رویکرد شهر را به یک آزمایشگاه زنده نوآوری تبدیل کرده است که شرکتهای نوپا میتوانند راهحلهای فناورانه خود را در مقیاس واقعی آزمایش کنند. افزون بر این، دسترسی آزاد به دادهها شفافیت حکمرانی شهری را افزایش داده و امکان مشارکت فعال شهروندان در تصمیمگیریهای کلان را فراهم کرده است. نتیجه این سیاست، ایجاد یک اکوسیستم پویاست که در آن فناوری، اقتصاد و جامعه بهطور همزمان رشد میکنند.
