راهکاری نو برای مقابله با بیابانزایی
پژوهشگران آکادمی علوم چین با استفاده از سیانوباکتریهای آزمایشگاهی موفق شدهاند در کمتر از یک سال پوستهای زیستی بر شنهای بیابانی ایجاد کنند که فرسایش بادی را کاهش میدهد و زمینه استقرار پوشش گیاهی را فراهم میکند؛ روشی که در نزدیکی بیابان تاکلاماکان نتایج امیدوارکنندهای نشان داده است.
Admin1
پژوهشگران آکادمی علوم چین روشی نوین برای تثبیت شنهای بیابانی و آمادهسازی آنها برای رشد پوشش گیاهی ارائه کردهاند. این روش با استفاده از میکروبهای پرورشیافته بهویژه سیانوباکتریها، لایهای زیستی و مقاوم روی سطح شن ایجاد میکند که دانههای ماسه را به هم متصل و شرایط لازم برای استقرار گیاهان را فراهم میآورد. آزمایشهای میدانی نزدیک بیابان تاکلاماکان نشان داد این پوسته طی حدود ۱۰ تا ۱۶ ماه شکل میگیرد و در برابر بادهای شدید و طوفانهای گردوغبار پایدار میماند.
در این طرح، ابتدا با ایجاد شبکههای کاه، حرکت ماسه کاهش پیدا کرد و سپس میکروارگانیسمها لایهای تیره و چسبنده تشکیل دادند. سیانوباکتریها با انجام فتوسنتز و تثبیت نیتروژن، مواد آلی و مغذی تولید میکنند و با ترشح ترکیبات قندی، شبکهای منسجم میسازند که همچون چسب، شنها را تثبیت میکند. این پوسته موجب تجمع مواد مغذی، افزایش ماده آلی و رشد تنوع میکروبی میشود و بستر مناسبتری برای جوانهزنی گیاهان فراهم میکند.
لایه زیستی همچنین رطوبت را نزدیک سطح نگه میدارد و تبخیر را کاهش میدهد، بهطوری که حتی چند روز رطوبت بیشتر میتواند به استقرار ریشهها کمک کند. با گذشت زمان، ساختار پوسته پیچیدهتر میشود و گلسنگها و خزهها به آن افزوده میشوند که پایداری بیشتری در برابر باد و نوسانات دما ایجاد میکنند.
دادههای بلندمدت نشان میدهد افزودن سیانوباکتریها میتواند فرایند طبیعی تثبیت خاک را که دههها طول میکشد، به چند سال کاهش دهد؛ هرچند تشکیل پوسته بالغ مقاوم حدود دو تا سه سال زمان میبرد. این روش فرسایش بادی را بهشدت کاهش میدهد و در آزمایشها بیش از ۹۰ درصد از اتلاف خاک جلوگیری کرده است که میتواند به کاهش طوفانهای شن و حفاظت از زیرساختها کمک کند.
با این حال موفقیت در مقیاس وسیع نیازمند استفاده از گونههای بومی، مدیریت چرا و جلوگیری از تردد خودروهاست، زیرا پوسته زیستی در برابر تخریب فیزیکی آسیبپذیر است. این فناوری در حالت کلی با پیوند زیستفناوری و احیای اکوسیستم، چشماندازی امیدبخش برای مقابله با بیابانزایی و بازگرداندن حیات به مناطق خشک ارائه میدهد.
