موفقیت زیر سایه امیدآفرینی

 مرجان دهقاني/ زندان، واژه‌اي سرد و خاكستري؛ واژه‌اي برگرفته از مجرم و جرم و محاكمه كه كسي دوست ندارد درگير آن شود. واقعيت اين است كه واژه زندان و زنداني به‌تنهايي بار يك دنيا مصيبت و مكافات را به دوش مي‌كشد و افراد شايد حتي به ذهنشان هم خطور نكند كه روزي سروكارشان به اين مكان بيفتد، اما اگر افتاد چه؟ چه كسي مي‌داند پشت آن ديوارهاي بلند و سيم‌هاي خاردار چه خبر است؟

هرچه از ذهن داريم فضايي تاريك و سرد و تيره و ميله‌هاي آهني و لباس‌هاي راه‌راه است. تنها صدايي كه از زندان مي‌شنويم، نواي خوردن درب‌هاي آهني خاكستري و زنگ‌زده زندان است. كمي ‌اما كه گوش كنيم، صداهاي ديگري نيز مي‌شنويم. از درون زندان صداهاي ديگري مانند صداي كاركردن مي‌آيد، صداي چرخ تراشكاري، اره‌هاي چوبي، منبت‌كاري، چرخ‌هاي خياطي و حتي لالايي‌هاي مادرانه؛ صداهايي كه نام ديگرش زندگي است.

در پس اين ديوارهاي سنگي و سياه، عده‌اي زندگي مي‌كنند، كار مي‌كنند و افراد زيادي هستند كه سعي مي‌كنند آمادگي خود را براي روزهاي سخت پس از زندان بالا ببرند.

مسئولان هم مي‌گويند راه اين تلاش را براي آنها باز مي‌کنند. همين نبض جاري زندگي، ما را بر آن داشت كه پاي صحبت‌های مديركل زندان‌های استان فارس بنشينيم كه اتفاقا به تازگي سازمان زندان‌های كشور وی را به‌عنوان مدير برتر سازمان زندان‌ها در سال 1401 معرفي كرده است.

وی معتقد است: زنداني يك امانت است. از اين‌رو رعایت حقوق شهروندی و حفظ کرامت انسانی آن‌ها لازم و ضروری است. زندان هم شهر کوچکی است در درون شهری بزرگ. همان‌قدر جاری، همان‌قدر دارای چالش. پس در قدم نخست رئيس زندان يك شهردار است.

ابراهيمی ‌در این زمینه عنوان مي‌کند که ریاست سازمان زندان‌ها در راستای سند تحول قضایی بر این تاکید داشت که اداره زندان‌ها باید به‌صورت علمي‌ و دانایی‌محور مدیریت شود و در همین خصوص اولویت‌های دهگانه را با خلاصه نیازها و ظرفیت‌هایی که وجود داشت، برای تحقق منویات مقام معظم رهبری و سند تحول قضایی، ابلاغ و تاکید ایشان بر این بود تا عملکرد استان‌ها در زمینه اولویت‌های دهگانه، هم در کوتاه‌مدت، هم میان‌مدت و بلندمدت مورد ارزیابی قرار گیرد. بر همین اساس در خصوص هر اولویت برنامه‌ریزی‌های منسجمی ‌صورت گرفت و به زندان‌های سراسر استان ابلاغ شد تا به‌صورت مستمر بر روند اجرای کارها نظارت شود و معایب و نقاط ضعف کار، شناسایی و برطرف شود. با تشکیل کمیته‌ها و تلاشی که همکاران ما در زندان‌های استان داشتند، اقدامات شایسته‌ای انجام شد.

برنامه سازمان زندان‌ها در جهت اصلاح زندانیان

رسالت سازمان زندان‌ها مبتنی بر اصلاح و تربیت است. ابراهيمی ‌خود را مقيد به اين رسالت می‌داند و می‌گوید: برای تحقق این مهم، سه مؤلفه آموزش، حرفه‌آموزی و تقویت باورهای دینی به‌عنوان اولویت‌های اصلی در دستور کار سازمان قرار دارد و در بدو ورود زندانیان به زندان، اجرای این سه فرآیند برای آنان برنامه‌ریزی می‌شود تا زمینه اصلاح و تربیت و بازگشت سالم و سعادتمندانه این افراد به جامعه فراهم گردد. تحقیقات نشان داده افرادی که گواهی مهارت‌آموزی کسب کردند، احتمال بازگشت آن‌ها به زندان در حد صفر است و این به معنی تحقق اهداف قانونگذار از اجرای مجازات جایگزین حبس است و در این زمینه همکاران ما در زندان‌‌ها تلاش‌های مستمر و شبانه‌روزی دارند.

رئيس كل زندان‌های فارس در ادامه به ايجاد فضاهای كسب‌وكار زندانيان نيز اشاره كرد: تعداد ۲۰ عنوان رشته شغلی در مشاغل کارگاهی زندان‌های استان وجود دارد و در ۱۰۹ باب کارگاه در داخل و خارج زندان‌ها، بیش از ۶۰ درصد از زندانیان محکوم واجد شرایط، مشغول به‌کار هستند. اکثر زندانیان جوان به علت فقر و بیکاری مرتکب جرم شدند؛ لذا لازم است با مهارت‌آموزی و توانمندسازی، زمینه بازگشت سالم آنان به جامعه را فراهم کنیم. تسهیلاتی برای زندانیان در نظر گرفته شده تا ضمن تعامل با بخش خصوصی، نهاد‌ها و ادارات استانی مرتبط، فضای لازم برای اشتغال مولد و همراه با حقوق و دستمزد زندانیان فراهم گردد و از همه ظرفیت‌ها در راستای کمک به زندانیان استفاده شده است. 

وي ادامه مي‌دهد: ایجاد اشتغال در زندان‌‌ها علاوه‌بر اینکه اوقات فراغت زندانیان را پر می‌کند، از بروز ناهنجاری‌ها و آسیب‌های اجتماعی درون زندان نیز پیشگیری می‌کند. این زندانیان پس از آزادی جذب بازار کار می‌شوند و در این میان وام و تسهیلات ارزان‌قیمت توسط اداره‌کل زندان‌های استان به آنان پرداخت مي‌‌شود تا زمینه گرایش مجدد به سمت جرم نداشته باشند.

سالم‌سازي، يك اصل در كار ماست

مديركل زندان‌های استان فارس تاکید می‌کند: سالم‌سازی محیط زندان از وظایف ذاتی ما است، بر همین اساس از ورود اشیای ممنوعه و مواد مخدر با استفاده از تیم‌های بازرسی و دستگاه‌های ایکس‌ری جلوگیری می‌شود.  درواقع هر جایی که تقاضایی وجود داشته باشد، افراد سودجویی هم به خاطر کسب منافع از فرصت سوءاستفاده مي‌کنند اما همکاران ما شبانه‌روز در جهت مقابله با ورود مواد مخدر تلاش و با افراد فرصت‌‌طلب به جد برخورد مي‌کنند.

اهميت به سلامت زندانيان در ابتداي راه

ابراهيمي ‌در ادامه مي‌گوید: در راستای حفظ حقوق شهروندی، از ابتدای ورود، زندانیان توسط تیم پزشکی و پرستاری متخصص مورد پایش سلامت جسمي ‌و روحی قرار مي‌گیرند و اگر نیاز به درمان داشته باشند، این امر با نظارت دقیق پزشک و روان‌پزشک دنبال مي‌شود و در صورت اعتیاد مورد درمان قرار مي‌گیرند.

در این میان تغذیه، امکانات بهداشتی مورد نیاز، خدمات پزشکی و سایر امکاناتی که برای زندانی صرف مي‌شود نه تنها هزینه نیست، بلكه اگر بتوانیم فرد را اصلاح کنیم تا زندگی سعادتمندانه داشته باشد سرمایه‌گذاری است. در واقع سرمایه‌گذاری وقتی در راستای اصلاح فرد صورت گیرد و تاثیرگذار باشد، صیانت از فرد است.

وی می‌افزاید: تفکیک و طبقه‌بندی زندانیان به لحاظ اهمیت به‌عنوان یکی از اولویت‌های دهگانه سازمان زندان‌ها در سال جاری مدنظر و یکی از اولویت‌های ابلاغ‌شده به ادارات کل بوده است. بر همین اساس زندانیان محکوم را از زندانیان متهم جدا کردیم، افرادی که اتهام آنان هنوز ثابت نشده، در بازداشتگاه نگهداری مي‌شوند و زندانیان مالی هم از سایر زندانیان تفکیک شده‌اند. زندانیان موادمخدر در اردوگاه‌های حرفه‌آموزی و کاردرمانی و مددجویان زیر 18سال نیز در کانون اصلاح و تربیت نگهداری مي‌شوند.

نيك‌انديشان، همراهان هميشگي

مديركل زندان‌هاي استان فارس در بخش ديگري از سخنان خود مي‌گوید: ما از اعتبارات دولتی و از وجود خیرین و افراد نیک‌اندیش در جهت آزادسازی زندانیان، حل مشکلات آنها، تجهیز و توسعه کارگاه‌های آموزشی و توانمندسازی افراد در جهت پیشگیری از بسیاری از آسیب‌ها ازجمله طلاق استفاده مي‌کنیم. نگاه نظام زندانبانی به زندانیان به‌عنوان یک انسان مبتنی‌بر ارائه حقوق شهروندی است تا ضمن حبس و فراهم‌کردن فرصت ندامت از جرم و بازگشت موثر به جامعه و کانون خانواده، فرد مفیدی واقع شوند.

اميدآفريني منعكس شود

ابراهيمي ‌می‌گوید: در موقعیت فعلی اجتماع، باید امیدآفرینی و اقدامات مثبتی که انجام شده، منعکس شود. دشمن در کمین ماست اما تکلیف ما این است که در جهت خدمت‌رسانی بیشتر به مردم گام برداریم. انعکاس اقدامات مثبت باعث ایجاد امید و نشاط در سطح جامعه می‌شود. هدف ما آگاه‌سازی مردم از اقداماتی است که دشمنان برای به زانو درآوردن نظام برنامه‌ریزی می‌کنند، بنابراین بهترین اقدام، خدمات‌رسانی به مردم عزیز است و ما به نوبه خودمان باید در پیشرفت نظام و ایجاد آرامش و امنیت در سطح جامعه سهیم باشیم و فرآیند را به گونه‌‌ای مدیریت کنیم تا افرادی که در معرض لغزش و آسیب هستند را نجات دهیم.

نوسانات اقتصادی؛متهم رديف اول

مديركل زندان‌های فارس به نقش مشكلات اقتصادی در به وجود آمدن جرم و زيادشدن ميزان زندانيان اشاره می‌کند و می‌گوید: نوسانات اقتصادی و عوامل اجتماعی در بدهکاری زندانیان جرایم غیرعمد نقش دارد. ماندن زندانی جرایم غیرعمد در زندان، دردی از جامعه درمان نمی‌کند، بلکه در این روند خانواده وی هم با آسیب‌های جدی‌تری مواجه مي‌شوند و ممکن است در چرخه جرم گرفتار شوند و مشکلاتی برای جامعه ایجاد کنند که امنیت همه ما نیز با مشکل مواجه شود، بنابراین مشارکت همگان برای آزادسازی این زندانیان ضروری است.

مدیرکل زندان‌های فارس در رابطه با مسئولیت زندانبان‌ها به آیه  شریفه «وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا» (و هر كس، كسى را زنده بدارد چنان است كه گويى تمام مردم را زنده داشته است) اشاره کرد و گفت: به دنبال نجات و رهایی افراد آسیب‌دیده و دربند هستیم و انتظار داریم اگر برخی حوزه‌ها در فرآیند اشتغال، آموزش و تربیت فرزندان کوتاهی کرده‌اند و نتیجه عملکرد آنان به زندان منتهی شده، با زبان و کلام خود گرهی از مشکلات حوزه زندانبانی باز کنند.

افرادی كه نيازمند دست حمايت خيرين هستند

ابراهيمی ‌در ادامه اظهار می‌کند: از تمام ظرفیت‌‌های موجود برای کاهش جمعیت کیفری استفاده شده است اما هنوز حدود 900 نفر از هم‌نوعان ما منتظر دستان سخاوتمند خیرین عزیز هستند. در آستانه نیمه شعبان، ماه مبارک رمضان و سال نو هستیم. با ایثار، فداکاری و کمک به هم‌نوعان، شیرینی زندگی را به افرادی که گرفتار شده‌اند، هدیه کنیم و با حداقل کمک‌های خود لبخند را بر لبان آنان بنشانیم.  همراهی مطلوب نیک‌‌اندیشان در زمینه کمک به آزادی محبوسان جرائم غیرعمد و ختم پرونده‌ها به صلح و سازش، باعث مي‌شود شمار زیادی از زندانیان جرائم مالی غیرعمد در فارس همچنان امیدوار به کمک خیرین باشند، هر چند مبالغ ناچیز باشد، زمانی که قطره‌قطره جمع گردد، دریا مي‌شود.

گفتني است، توسعه کمي ‌و کیفی اشتغال زندانیان، کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها، ارتقای کیفیت غذای زندان‌ها، توسعه خدمات رفاهی ویژه کارکنان، توجه به خانواده زندانیان از طریق توسعه خدمات حمایتی، توسعه و تجهیز زندان‌ها به سامانه‌های هوشمند سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، تفکیک و طبقه‌بندی زندانیان و انتقال زندانیان محکوم غیربومي ‌متقاضی انتقال به موطن خویش ازجمله اولویت‌هایی است که سازمان زندان‌های کشور در راستای سند تحول قضایی برای انتخاب مدیران برتر استانی در نظر گرفته است.

 یادآور می‌‌شود، ستاد دیه استان فارس با شماره حساب ۱۱۹۹۱۱۹۹/۱۰ نزد کلیه شعب بانک ملت و شماره کارت بانکی ۶۱۰۴۳۳۷۷۷۰۰۳۰۹۶۱ آماده دریافت کمک‌‌های نقدی خیرین در امر آزادسازی زندانیان جرائم غیرعمد استان فارس است.