از «میرزاقاسمی» تا شیراز؛ داستان مردی که نامش را در سفره ایرانی‌ها جاودانه کرد

خبرجنوب/ وقتی نام «میرزاقاسمی» را می‌شنویم، اغلب ذهن‌ها به سمت بادمجان دودی، عطر سیر و طعم فراموش‌نشدنی یکی از معروف‌ترین غذاهای شمال ایران می‌رود؛ اما کمتر کسی می‌داند پشت این غذای محبوب، نام یک شخصیت تاریخی قرار دارد که سرنوشتش در نهایت به شیراز گره خورد.

داستان به دوره ناصرالدین‌شاه قاجار بازمی‌گردد؛ زمانی که «میرزا محمدقاسم‌خان» مشهور به «میرزا قاسم‌خان»، حاکم گیلان بود. او تنها یک سیاستمدار یا والی نبود؛ بلکه ذوق آشپزی هم داشت و علاقه‌اش به تجربه کردن طعم‌های تازه باعث شد نامش در تاریخ خوراک ایرانی ماندگار شود.

گفته می‌شود او پس از بازگشت از مأموریت سیاسی خود در سن‌پترزبورگ روسیه، در سال ۱۲۳۹ خورشیدی در رشت، با ترکیب بادمجان، گوجه‌فرنگی، سیر و بعدها تخم‌مرغ، غذایی جدید پخت؛ غذایی که به‌تدریج در میان مردم گیلان رواج یافت و به احترام خالقش «میرزاقاسمی» نام گرفت.

اما ماجرا فقط به آشپزی ختم نمی‌شود. میرزا قاسم‌خان در دوران حکمرانی خود در گیلان، فعالیت‌های عمرانی قابل توجهی نیز انجام داد. از او به‌عنوان یکی از افرادی یاد می‌شود که در شکل‌گیری سبزه‌میدان رشت و توسعه مسیر ارتباطی رشت به منجیل نقش داشت؛ اقدامی که در روزگار خود به بهبود رفت‌وآمد و توسعه منطقه کمک کرد.

پس از پایان دوران مسئولیتش در گیلان، میرزا قاسم‌خان راهی فارس شد و به عنوان پیشکار این دیار فعالیت کرد. سرانجام نیز در شیراز چشم از جهان فروبست؛ شهری که امروز نامش بیشتر با حافظ و سعدی شناخته می‌شود، اما در گوشه‌ای از حافظیه، مردی آرمیده که نامش هر روز در خانه‌های ایرانی تکرار می‌شود. مزار او در مجاورت کتابخانه حافظیه قرار دارد؛ جایی که شاید بسیاری از گردشگران از کنار آن عبور کنند، بی‌آنکه بدانند صاحب یکی از مشهورترین غذاهای ایرانی همان‌جا آرام گرفته است.