وقتی لباس پاکو رابان الهام‌بخش یک ساختمان شد؛ شاهکار معماری در بیرمنگام

ساختمان سلفریجز بیرمنگام یکی از متفاوت‌ترین نمونه‌های معماری معاصر بریتانیاست؛ بنایی با نمایی پوشیده از هزاران دیسک فلزی که ایده طراحی آن، دست‌کم بخشی از دنیای مد و لباس‌های مشهور پاکو رابان را به معماری پیوند زده است.

این ساختمان در سال ۲۰۰۳ و در جریان بازسازی منطقه بول‌رینگ بیرمنگام افتتاح شد. پروژه را دفتر معماری Future Systems به سرپرستی یان کاپلیتسکی و آماندا لِوِت طراحی کرد و خیلی زود به یکی از نمادهای معماری این شهر تبدیل شد.

نمای منحنی و سیال ساختمان با حدود ۱۵ هزار دیسک محدب از جنس آلومینیوم آنادایز شده پوشانده شده است. این دیسک‌ها در طول روز با تغییر زاویه نور، جلوه‌های متفاوتی ایجاد می‌کنند و در شب نیز با نورپردازی مصنوعی ظاهر بنا را دگرگون می‌کنند.

اما جذاب‌ترین بخش داستان طراحی سلفریجز به منبع الهام آن بازمی‌گردد. یان کاپلیتسکی از لباس‌های فلزی و زنجیری پاکو رابان در دهه ۱۹۶۰ به‌عنوان یکی از منابع الهام خود یاد کرده بود؛ لباس‌هایی که در آن زمان با استفاده از قطعات فلزی روی بدن طراحی می‌شدند.

در سلفریجز، این ایده در مقیاسی بسیار بزرگ‌تر تکرار شده است؛ قطعات فلزی کوچک که به جای پوشاندن بدن، سطح یک ساختمان عظیم را پوشانده‌اند.

البته لباس‌های رابان تنها منبع الهام این بنا نبودند. برخی منابع معماری، بافت هرمی و نمای متفاوت کلیسای گِزوی نووُ در ناپل ایتالیا را نیز از دیگر منابع الهام طراحی آن می‌دانند.

فرم غیرمعمول سلفریجز و نمای تقریباً بدون پنجره، این ساختمان را از فروشگاه‌های سنتی متمایز کرده است. پروژه با همکاری شرکت مهندسی Arup اجرا شد و به‌عنوان نمونه‌ای شاخص از معماری ارگانیک و سبک «بلابیتکچر» در اوایل قرن بیست‌ویکم شناخته می‌شود.

سلفریجز امروز دیگر فقط یک فروشگاه بزرگ نیست؛ بلکه به یکی از نشانه‌های معماری معاصر بیرمنگام تبدیل شده است؛ ساختمانی که نشان می‌دهد گاهی مرز میان مد، هنر و معماری می‌تواند تا این اندازه باریک باشد.