قلعه تاریخی ایزدخواست، کهن‌ترین بنای طبقاتی جهان در انتظار نجات

پنج کیلومتر بعد ورودی شمالی استان فارس به سمت ایزدخواست،‌ یکی از شگفت‌انگیزترین آثار معماری ایران و جهان قرار گرفته است، قلعه تاریخی ایزدخواست، بنایی پنج‌طبقه از دوره ساسانی که از آن به عنوان قدیمی‌ترین یا نخستین بنای طبقاتی جهان یاد می‌شود.

این سازه کم‌نظیر که با خشت، گل و چوب بر فراز صخره‌ای رسوبی بنا شده، در گذشته محل سکونت عموم مردم بوده و به گفته کارشناسان، با وجود ضعف بستر خاکی، همچنان استوار بر جای مانده و میزبان گردشگران داخلی و خارجی است.

این قلعه هسته اولیه یک سکونتگاه باستانی بوده و پس از تکمیل ظرفیت آن، بزرگان منطقه تصمیم گرفتند سکونتگاه‌های جدیدی را در پایین‌دست قلعه ایجاد کنند.

قرارگیری قلعه بر فراز صخره و وجود تنها یک مسیر دسترسی نیز عامل امنیت بالای این مجموعه در گذشته بوده است.

تدوین راهکارهای اجرایی برای حفاظت از قلعه تاریخی ایزدخواست

مدیرکل دفتر فنی، امور عمرانی، حمل‌ونقل و ترافیک استانداری فارس با اشاره به بررسی تخصصی وضعیت قلعه تاریخی ایزدخواست با حضور مسئولان، استادان دانشگاه و متخصصان حوزه معماری و مرمت گفت: راهکارهای اجرایی برای حفاظت، مرمت و استحکام‌بخشی این بنای تاریخی و همچنین رفع چالش‌های زیرساختی از جمله تصفیه‌خانه شهر ایزدخواست تدوین شده و تامین اعتبارات مورد نیاز نیز با جدیت پیگیری خواهد شد.

امیرحسین جمشیدی، در جریان بازدید تخصصی از قلعه تاریخی ایزدخواست که با حضور فرماندار شهرستان آباده، شهردار ایزدخواست، اعضای هیات‌مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان استان فارس، اساتید دانشگاه و جمعی از متخصصان حوزه معماری و مرمت برگزار شد، اظهار کرد: قلعه ایزدخواست یکی از گنجینه‌های بی‌بدیل تاریخ معماری استان است که حفاظت از آن نیازمند هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی، علمی و تخصصی است.

بررسی تخصصی راهکارهای حفاظت و مرمت

وی با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای رفع چالش‌های موجود، افزود: در این بازدید، مسائل مربوط به حفاظت، مرمت و استحکام‌بخشی قلعه با حضور صاحب‌نظران بررسی شد و موضوع تصفیه‌خانه شهر ایزدخواست نیز به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های حیاتی برای پایداری این مجموعه تاریخی، مورد واکاوی قرار گرفت. همچنین راهکارهای اجرایی برای تسریع در روند رفع مشکلات تدوین شد.

جمشیدی، با تاکید بر اهتمام ویژه مدیریت ارشد استان برای حفظ میراث فرهنگی، تصریح کرد: تامین اعتبارات مورد نیاز برای اجرای طرح‌های مرمتی و استحکام‌بخشی این بنا، با جدیت از طریق مراجع ذی‌ربط دنبال خواهد شد تا شاهد صیانت شایسته از این یادگار کهن باشیم.

وی، ضمن تقدیر از فعالیت‌های کارگاه خشت‌زنی پژوهشکده آبادانی خاک ایزدخواست گفت: این مجموعه با توجه به تلاش در زمینه احیای مصالح بومی و آموزش شیوه‌های سنتی، الگویی مناسب برای اجرای پروژه‌های مرمتی است.

قلعه ساسانی ایزدخواست که در سال ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده، با پیشینه‌ای نزدیک به ۲ هزار سال، به دلیل استفاده از مصالحی همچون خشت، گل و چوب، در طول تاریخ از آسیب‌ها و فرسایش‌های طبیعی و انسانی مصون نمانده است، موضوعی که ضرورت حفاظت، مرمت و استحکام‌بخشی این میراث ارزشمند را بیش از پیش نمایان می‌کند و زمینه‌ساز اقدامات اخیر استانداری فارس برای صیانت از این اثر تاریخی شده است.

ایزدخواست در ۲۷۱ کیلومتری شمال شیراز واقع شده است.